Khi nhận được giấy triệu tập từ Tòa án hay chuẩn bị nộp đơn khởi kiện một ai đó, bạn sẽ thường xuyên bắt gặp các thuật ngữ pháp lý như “Đương sự”, “Nguyên đơn”, “Bị đơn”. Việc không nắm rõ đương sự trong vụ án dân sự là ai, bản thân đang đứng ở vị trí nào và có những “vũ khí” pháp lý gì trong tay có thể khiến bạn đánh mất lợi thế trên bàn đàm phán hoặc tại phiên tòa. Dưới đây, Luật sư của Nhung & Partners sẽ giải mã chi tiết các khái niệm này và hướng dẫn bạn cách sử dụng quyền, nghĩa vụ của Nguyên đơn, Bị đơn một cách hiệu quả nhất dựa trên Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015.
1. Đương sự trong vụ án dân sự là ai? (Điều 68)
Theo quy định tại khoản 1 Điều 68 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, đương sự trong vụ án dân sự là cơ quan, tổ chức, cá nhân bao gồm nguyên đơn, bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan .
Để dễ hình dung, một vụ án dân sự giống như một ván cờ, trong đó các đương sự chính là những người trực tiếp cầm quân. Cụ thể:
Nguyên đơn: Là người khởi kiện, người được cơ quan, tổ chức, cá nhân khác do Bộ luật này quy định khởi kiện để yêu cầu Tòa án giải quyết vụ án dân sự khi cho rằng quyền và lợi ích hợp pháp của người đó bị xâm phạm. Cơ quan, tổ chức do Bộ luật này quy định khởi kiện vụ án dân sự để yêu cầu Tòa án bảo vệ lợi ích công cộng, lợi ích của Nhà nước thuộc lĩnh vực mình phụ trách cũng là nguyên đơn . (Nói cách khác, Nguyên đơn là người chủ động đi kiện).
Bị đơn: Là người bị nguyên đơn khởi kiện hoặc bị cơ quan, tổ chức, cá nhân khác do Bộ luật này quy định khởi kiện để yêu cầu Tòa án giải quyết vụ án dân sự khi cho rằng quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn bị người đó xâm phạm. (Đây là người bị kiện).
Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan: Là người tuy không khởi kiện, không bị kiện, nhưng việc giải quyết vụ án dân sự có liên quan đến quyền lợi, nghĩa vụ của họ nên họ được tự mình đề nghị hoặc các đương sự khác đề nghị và được Tòa án chấp nhận đưa họ vào tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan.
2. Quyền và nghĩa vụ chung của đương sự trong vụ án dân sự (Điều 70)
Dù bạn là Nguyên đơn hay Bị đơn, pháp luật đều ghi nhận đương sự có quyền, nghĩa vụ ngang nhau khi tham gia tố tụng . Theo Điều 70 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, kh i là một đương sự trong vụ án dân sự , bạn được trang bị các quyền và phải tuân thủ các nghĩa vụ cốt lõi sau:
Về chứng cứ: Đương sự có quyền cung cấp tài liệu, chứng cứ; chứng minh để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Đồng thời, có quyền được biết, ghi chép, sao chụp tài liệu, chứng cứ do đương sự khác xuất trình hoặc do Tòa án thu thập .
Về tài chính: Có nghĩa vụ nộp tiền tạm ứng án phí, tạm ứng lệ phí, án phí, lệ phí và chi phí tố tụng khác theo quy định của pháp luật.
Về quá trình tố tụng: Có quyền giữ nguyên, thay đổi, bổ sung hoặc rút yêu cầu theo quy định của Bộ luật này.
Về bảo vệ quyền lợi khẩn cấp: Đương sự có quyền đề nghị Tòa án quyết định áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp khẩn cấp tạm thời (ví dụ: yêu cầu phong tỏa tài sản của đối phương).
Về quyền tự định đoạt: Có quyền tự thỏa thuận với nhau về việc giải quyết vụ án; tham gia hòa giải do Tòa án tiến hành.
Về trợ giúp pháp lý: Đương sự có quyền tự bảo vệ hoặc nhờ người khác bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho mình (như thuê Luật sư của Nhung & Partners).
Về quyền khiếu nại, kháng cáo: Có quyền kháng cáo, khiếu nại bản án, quyết định của Tòa án theo quy định của Bộ luật này.
3. Quyền và nghĩa vụ đặc thù của Nguyên đơn (Điều 71)
Nguyên đơn là người “châm ngòi” cho vụ kiện, do đó, ngoài các quyền và nghĩa vụ chung của đương sự quy định tại Điều 70 của Bộ luật này , Nguyên đơn còn có những quyền đặc thù mang tính quyết định số phận của vụ án:
Quyền rút hoặc thay đổi yêu cầu: Nguyên đơn có quyền thay đổi nội dung yêu cầu khởi kiện; rút một phần hoặc toàn bộ yêu cầu khởi kiện. Nếu bạn nhận thấy việc kiện tụng không còn mang lại lợi ích hoặc đã đạt được thỏa thuận bên ngoài, bạn hoàn toàn có thể dừng vụ án lại.
Quyền đối đáp với Bị đơn: Nguyên đơn có quyền chấp nhận hoặc bác bỏ một phần hoặc toàn bộ yêu cầu phản tố của bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập.
4. Quyền và nghĩa vụ đặc thù của Bị đơn (Điều 72)
Nhiều người lầm tưởng Bị đơn chỉ có thể ở thế bị động, chịu trận. Thực tế, pháp luật trao cho Bị đơn những “vũ khí” phản công rất mạnh mẽ. Ngoài các quyền, nghĩa vụ chung của đương sự quy định tại Điều 70 của Bộ luật này , Bị đơn có các quyền sau:
Quyền được biết: Bị đơn được Tòa án thông báo về việc bị khởi kiện.
Quyền bác bỏ: Có quyền chấp nhận hoặc bác bỏ một phần hoặc toàn bộ yêu cầu của nguyên đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập.
Quyền phản công (Yêu cầu phản tố): Đây là quyền quan trọng nhất. Bị đơn có quyền đưa ra yêu cầu phản tố đối với nguyên đơn, nếu có liên quan đến yêu cầu của nguyên đơn hoặc đề nghị đối trừ với nghĩa vụ của nguyên đơn.
Quyền đưa ra yêu cầu độc lập: Bị đơn có quyền đưa ra yêu cầu độc lập đối với người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan và yêu cầu độc lập này có liên quan đến việc giải quyết vụ án.
Trường hợp yêu cầu phản tố hoặc yêu cầu độc lập không được Tòa án chấp nhận để giải quyết trong cùng vụ án thì bị đơn có quyền khởi kiện vụ án khác .
5. Lời khuyên từ Luật sư Nhung & Partners
Xác định đúng mình là ai trong số các đương sự trong vụ án dân sự yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời , hay đưa ra yêu cầu phản tố đòi hỏi bạn phải có tư duy pháp lý sắc bén và kinh nghiệm thực chiến tại Tòa. Thực tế cho thấy, nhiều đương sự vì không nắm rõ quyền sao chụp tài liệu, không biết cách giao nộp chứng cứ đúng hạn dẫn đến việc bị xử thua oan uổng.
Pháp luật quy định đương sự có quyền tự bảo vệ hoặc nhờ người khác (Luật sư) bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho mình . Để không bị yếu thế trong suốt quá trình tố tụng, hãy để đội ngũ Luật sư tranh tụng giàu kinh nghiệm của Nhung & Partners đồng hành cùng bạn.
Chúng tôi sẽ giúp bạn:
Phân tích hồ sơ, định vị lợi thế của bạn dù bạn đang là Nguyên đơn hay Bị đơn.
Thu thập, giao nộp chứng cứ đúng chuẩn mực pháp luật.
Đại diện đàm phán, hòa giải và tranh tụng trực tiếp tại phiên tòa để bảo vệ tối đa quyền lợi của bạn.
Đừng bước vào “cuộc chiến” pháp lý một mình. Hãy liên hệ ngay với Nhung & Partners để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời!
Đừng ngần ngại liên hệ với chúng tôi để được tư vấn.Công ty Luật Nhung & Partners Địa chỉ: 363 Nguyễn Trãi, Phường Cầu Ông Lãnh, TP Hồ Chí Minh, Việt NamĐiện thoại: 090 9988 771 Theo dõi Fanpage Nhung-Partners để cập nhật những thông tin pháp lý mới nhất.
