Vậy người dân có thể tự mình đi tìm chứng cứ bằng những cách nào? Nộp chứng cứ cho Tòa án vào lúc nào là hợp lệ? Nếu đối phương hoặc cơ quan nhà nước giấu giếm tài liệu thì phải làm sao? Dưới đây, Luật sư của Nhung & Partners sẽ hướng dẫn thu thập và giao nộp chứng cứ trong vụ án dân sự chuẩn nhất dựa trên Điều 96 và Điều 97 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015.
1. Đương sự được quyền tự thu thập chứng cứ bằng những cách nào? (Điều 97)
Trong vụ án dân sự, nghĩa vụ chứng minh trước hết thuộc về người có yêu cầu. Để bảo vệ quyền lợi của mình, pháp luật cho phép cơ quan, tổ chức, cá nhân có quyền tự mình thu thập tài liệu, chứng cứ bằng những biện pháp sau đây :
Thu thập tài liệu đọc được, nghe được, nhìn được; thông điệp dữ liệu điện tử . (Ví dụ: Tự sao kê tin nhắn, lưu trữ email, ghi âm cuộc gọi hoặc quay video lại sự việc).
Thu thập vật chứng .
Xác định người làm chứng và lấy xác nhận của người làm chứng .
Yêu cầu Ủy ban nhân dân cấp xã chứng thực chữ ký của người làm chứng . (Đây là bước rất quan trọng để đảm bảo lời khai của người làm chứng có giá trị pháp lý khi nộp cho Tòa).
Yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân cho sao chép hoặc cung cấp những tài liệu có liên quan đến việc giải quyết vụ việc mà cơ quan, tổ chức, cá nhân đó đan g lưu giữ, quản lý.
Yêu cầu Tòa án thu thập tài liệu, chứng cứ nếu đương sự không thể thu thập tài liệu, chứng cứ . (Ví dụ: Yêu cầu Tòa án ra quyết định buộc Ngân hàng sao kê tài khoản của đối phương).
Yêu cầu Tòa án ra quyết định trưng cầu giám định, định giá tài sản .
Yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện công việc khác theo quy định của pháp luật .
2. Hướng dẫn giao nộp chứng cứ cho Tòa án chuẩn nhất (Điều 96)
Sau khi đã thu thập được “vũ khí”, bước tiếp theo là giao nộp cho Tòa án. Đương sự có quyền và nghĩa vụ giao nộp tài liệu, chứng cứ cho Tòa án . Việc giao nộp này không thể làm tùy tiện mà phải tuân thủ các quy tắc khắt khe tại Điều 96 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015:
Về thủ tục giao nhận
Việc đương sự giao nộp tài liệu, chứng cứ cho Tòa án phải được lập biên bản .
Trong biên bản phải ghi rõ tên gọi, hình thức, nội dung, đặc điểm của tài liệu, chứng cứ; số bản, số trang của chứng cứ và thời gian nhận; chữ ký hoặc điểm chỉ của người giao nộp, chữ ký của người nhận và dấu của Tòa án .
Biên bản phải lập thành hai bản, một bản lưu vào hồ sơ vụ việc dân sự và một bản giao cho đương sự nộp chứng cứ . (Lưu ý: Bạn bắt buộc phải giữ lại bản biên bản này để làm bằng chứng xác nhận mình đã nộp tài liệu cho Tòa).
Đương sự giao nộp cho Tòa án tài liệu, chứng cứ bằng tiếng dân tộc thiểu số, tiếng nước ngoài phải kèm theo bản dịch sang tiếng Việt, được công chứng, chứng thực hợp pháp .
Về thời hạn giao nộp
Thời hạn giao nộp tài liệu, chứng cứ do Thẩm phán được phân công giải quyết vụ việc ấn định n hưng không được vượt quá thời hạn chuẩn bị xét xử theo thủ tục sơ thẩm, thời hạn chuẩn bị giải quyết việc dân sự theo quy định của Bộ luật này.
Trường hợp sau khi có quyết định đưa vụ án ra xét xử theo thủ tục sơ thẩm, quyết định mở phiên họp giải quyết việc dân sự, đương sự mới cung cấp, giao nộp tài liệu, chứng cứ mà Tòa án đã yêu cầu giao nộp nhưng đương sự không giao nộp được vì có lý do chính đáng thì đương sự phải chứng minh lý do của việc chậm giao nộp tài liệu, chứng cứ đó .
Đối với tài liệu, chứng cứ mà trước đó Tòa án không yêu cầu đương sự giao nộp hoặc tài liệu, chứng cứ mà đương sự không thể biết được tro ng quá trình giải quyết vụ việc theo thủ tục sơ thẩm thì đương sự có quyền giao nộp, trình bày tại phiên tòa sơ thẩm, phiên họp giải quyết việc dân sự hoặc các giai đoạn tố tụng tiếp theo của v iệc giải quyết vụ việc dân sự.
Về nghĩa vụ “sao gửi” cho đối phương
Một quy định rất quan trọng nhằm đảm bảo tính công bằng: Khi đương sự giao nộp tài liệu, chứng cứ cho Tòa án thì họ phải sao gửi tài liệu, chứng cứ đó cho đương sự khác hoặc người đại diện hợp pháp của đương sự khác . Trừ tài liệu, chứng cứ quy định tại khoản 2 Điều 109 của Bộ luật này hoặc tài liệu, chứng cứ không thể sao gửi được thì phải thông báo bằng văn bản cho đương sự khác hoặc người đại diện hợp pháp của đương sự khác .
Trường hợp tài liệu, chứng cứ đã được giao nộp chưa bảo đảm đủ cơ sở để giải quyết vụ việc thì Thẩm phán yêu cầu đương sự giao nộp bổ sung tài liệu, chứng cứ . Nếu đương sự không giao nộp hoặc giao nộp không đầy đủ tài liệu, chứng cứ do Tòa án yêu cầu mà không có lý do chính đáng thì Tòa án căn cứ vào tài liệu, chứng cứ mà đương sự đã giao nộp và Tòa án đã thu thập theo quy định tại Điều 97 của Bộ luật này để giải quyết vụ việc dân sự .
3. Khi nào Tòa án tự mìn h đi thu thập chứng cứ? (Điều 97) Nhiều tài liệu quan trọng như h ồ sơ nhà đất đang lưu tại Ủy ban nhân dân, hay sao kê dòng tiền tại Ngân hàng, người dân thường không thể tự mình tiếp cận. Lúc này, bạn có thể làm Đơn yêu cầu Tò a án thu thập chứng cứ.
Trong các trường hợp d o Bộ luật này quy định, Tòa án có thể tiến hành một hoặc một số biện pháp sau đây để thu thập tài liệu, chứng cứ:
Lấy lời khai của đương sự, người làm chứng .
Đối chất giữa các đương sự với nhau, giữa đương sự với người làm chứng .
Trưng cầu giám định .
Định giá tài sản .
Xem xét, thẩm định tại chỗ .
Ủy thác thu thập, xác minh tài liệu, chứng cứ .
Yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân cung cấp tài liệu đọc được, nghe được, nhìn được hoặc hiện vật khác liên quan đến việc giải quyết vụ việc dân sự .
Xác minh sự có mặt hoặc vắng mặt của đương sự tại nơi cư trú .
Các biện pháp khác theo quy định của Bộ luật này .
Đồng thời, pháp luật quy định: Trong thời hạn 03 ngày làm việc, kể từ ngày Tòa án thu thập được tài liệu, chứng cứ, Tòa án phải thông báo về tài liệu, chứng cứ đó cho đương sự để họ thực hiện quyền, nghĩa vụ của mình .
4. Lời khuyên từ Luật sư Nhung & Partners
Việc thu thập chứng cứ nghe qua có vẻ đơn giản, nhưng thực tiễn lại là khâu “đau đầu” nhất đối với người đi kiện. Nếu bạn thu thập bằng hình thức quay lén, ghi âm lén không đúng chuẩn mực, hoặc nộp tài liệu photo mà không có bản chính đối chiếu, Tòa án sẽ bác bỏ hoàn toàn giá trị pháp lý của chứng cứ đó. Nếu bạn giao nộp muộn sau thời hạn Thẩm phán ấn định mà không có lý do chính đáng, bạn sẽ mất đi cơ hội chứng minh cho quyền lợi của mình.
Việc hướng dẫn thu thập và giao nộp chứng cứ trong vụ án dân sự Nhung & Partners đồng hành cùng bạn. Chúng tôi sẽ hỗ trợ:
Phân tích hồ sơ và lên danh mục các chứng cứ bắt buộc phải thu thập.
Đại diện khách hàng gửi văn bản yêu cầu các cơ quan, tổ chức đang nắm giữ thông tin phải trích xuất tài liệu.
Làm Đơn yêu cầu Tòa án áp dụng các biện pháp thu thập chứng cứ, định giá, giám định tài sản một cách kịp thời và đúng quy trình.
Trực tiếp lập biên bản giao nhận chứng cứ tại Tòa án và thực hiện nghĩa vụ tống đạt cho bên đối lập.
Liên hệ ngay với Nhung & Partners để được tư vấn chiến lược xây dựng hệ thống chứng cứ vững chắc, bảo vệ tối đa quyền và lợi ích hợp pháp của bạn!
Đừng ngần ngại liên hệ với chúng tôi để được tư vấn.Công ty Luật Nhung & Partners Địa chỉ: 363 Nguyễn Trãi, Phường Cầu Ông Lãnh, TP Hồ Chí Minh, Việt NamTheo dõi Fanpage Nhung-Partners để cập nhật những thông tin pháp lý mới nhất.
