Khi tham gia vào một vụ án dân sự, “nghĩa vụ chứng minh” luôn là áp lực lớn nhất đối với các đương sự. Tuy nhiên, không phải bất cứ lời trình bày nào trước Thẩm phán cũng đòi hỏi bạn phải đính kèm hàng tá giấy tờ, tài liệu phức tạp. Để rút ngắn thời gian xét xử và tránh thủ tục rườm rà không đáng có, luật tố tụng dân sự 2015 đã quy định một số trường hợp ngoại lệ đặc biệt. Vậy cụ thể, những tình tiết, sự kiện nào không cần phải chứng minh tại Tòa án? Việc đối phương im lặng, không phản đối yêu cầu của bạn có được xem là một lợi thế? Hãy cùng Luật sư của Nhung & Partners phân tích chi tiết dựa trên Điều 92 của luật tố tụng dân sự 2015 .
1. Tại sao có những tình tiết, sự kiện nào không cần phải chứng minh?
Trong quan hệ dân sự, chứng cứ là thước đo để Tòa án xác định tính đúng sai của một sự việc. Tuy nhiên, nếu bắt buộc đương sự phải chứng minh cả những điều “ai cũng biết là đúng” hoặc những giấy tờ đã được Nhà nước bảo chứng, quá trình tố tụng sẽ trở nên ách tắc và lãng phí thời gian.
Vì vậy, Điều 92 luật tố tụng dân sự 2015 đã thiết lập chế định về những tình tiết, sự kiện không phải chứng minh . Quy định này nhằm tôn trọng tính tất yếu của các sự kiện tự nhiên, xã hội, tính uy nghiêm của các bản án đã có hiệu lực pháp luật và đề cao quyền tự định đoạt, thỏa thuận của các bên trên công đường.
2. Các tình tiết, sự kiện được “miễn” chứng minh theo luật tố tụng dân sự 2015
Theo quy định tại khoản 1 Điều 92, có 03 nhóm tình tiết, sự kiện mà khi bạn đưa ra, Tòa án sẽ mặc nhiên công nhận mà không bắt buộc bạn phải nộp thêm tài liệu chứng minh.
Thứ nhất: Sự kiện hiển nhiên, mọi người đều biết
Những tình tiết, sự kiện rõ ràng mà mọi người đều biết và được Tòa án thừa nhận thì đương sự không phải chứng minh .
Ví dụ thực tiễn: Các sự kiện mang tính quy luật tự nhiên (nước sôi ở 100 độ C), các sự kiện lịch sử, thảm họa thiên nhiên đã được đài báo công bố rộng rãi (ví dụ: bão Yagi đổ bộ vào tháng 9/2024 gây thiệt hại lớn). Khi bạn viện dẫn các sự kiện này làm lý do bất khả kháng, bạn không cần phải chứng minh là cơn bão đó có thật hay không.
Thứ hai: Tình tiết đã được xác định bằng bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật
Những tình tiết, sự kiện đã được xác định trong bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật hoặc quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền đã có hiệu lực pháp luật .
Ví dụ thực tiễn: Bạn đang tranh chấp di sản thừa kế. Trước đó, đã có một bản án của Tòa án (đã có hiệu lực) phán quyết xác định bạn là con đẻ hợp pháp của người để lại di sản. Trong vụ án chia thừa kế lần này, bạn chỉ cần nộp bản án cũ đó, và Tòa án sẽ mặc nhiên công nhận bạn là người thừa kế hợp pháp mà không bắt bạn phải đi xét nghiệm ADN hay tìm nhân chứng để chứng minh quan hệ cha con nữa.
Thứ ba: Tình tiết, sự kiện đã được công chứng, chứng thực hợp pháp
Những tình tiết, sự kiện đã được ghi trong văn bản và được công chứng, chứng thực hợp pháp sẽ không phải chứng minh .
Ví dụ thực tiễn: Hợp đồng mua bán nhà đất đã được Phòng Công chứng chứng nhận, chữ ký và điểm chỉ của các bên đã được Công chứng viên xác thực. Khi có tranh chấp, những nội dung ghi trong hợp đồng này mặc nhiên có giá trị chứng cứ mà bạn không cần phải chứng minh việc đối phương có thực sự ký tên hay không.
Lưu ý ngoại lệ quan trọng: Dù văn bản đã được công chứng, chứng thực, nhưng trong trường hợp có dấu hiệu nghi ngờ tính khách quan của những tình tiết, sự kiện này hoặc tính khách quan của văn bản công chứng, chứng thực thì Thẩm phán có thể yêu cầu đương sự, cơ quan, tổ chức công chứng, chứng thực xuất trình bản gốc, bản chính. Nếu phát hiện việc công chứng là giả mạo, tài liệu đó sẽ lập tức mất đi “đặc quyền” miễn chứng minh.
3. Sự thừa nhận của đương sự: Lợi thế tuyệt đối trên bàn đàm phán
Trong một vụ kiện, không phải lúc nào hai bên cũng phản bác nhau quyết liệt. Rất nhiều trường hợp, việc chứng minh trở nên dư thừa nếu chính đối phương đã “tự nhận” hoặc không đưa ra ý kiến phản đối.
Căn cứ khoản 2 Điều 92 luật tố tụng dân sự 2015 .
Sự thừa nhận: Bạn nộp cho Tòa án một tờ giấy vay tiền chỉ có bản photo (không có bản gốc). Theo luật, bản photo không có giá trị chứng cứ. Tuy nhiên, nếu Bị đơn lên tiếng xác nhận: “Đúng là tôi có ký tờ giấy vay đó và số nợ là có thật”, thì sự thừa nhận này khiến tờ giấy photo kia không cần phải chứng minh thêm tính hợp pháp nữa.
Sự không phản đối: Bạn đưa ra một bảng tính toán thiệt hại do đối phương gây ra. Tòa án đã tống đạt tài liệu này cho đối phương, yêu cầu có ý kiến nhưng đối phương im lặng, không có văn bản phản bác. Sự im lặng này được xem là “không phản đối”, và bạn không cần phải chứng minh thêm cho bảng tính toán đó.
Bên cạnh đó, khoản 3 Điều 92 cũng khẳng định, đương sự có người đại diện tham gia tố tụng thì sự thừa nhận của người đại diện được coi là sự thừa nhận của đương sự nếu không vượt quá phạm vi đại diện . Do đó, khi bạn ủy quyền cho người khác ra Tòa, mọi lời nói thừa nhận của họ sẽ ràng buộc trực tiếp đến quyền lợi của chính bạn.
4. Lời khuyên từ Luật sư Nhung & Partners
Việc nắm rõ “những tình tiết, sự kiện nào không cần phải chứng minh” là một chiến thuật cực kỳ sắc bén trong tố tụng. Nó giúp bạn tránh được sự mệt mỏi khi phải đi thu thập những giấy tờ không cần thiết, đồng thời biết cách khóa chặt đối phương thông qua những văn bản công chứng hoặc sự thừa nhận của chính họ tại Tòa.
Ngược lại, nếu bạn đang là người bị kiện, việc vô ý thừa nhận một tình tiết có lợi cho đối phương tại Tòa (hoặc thông qua người đại diện ủy quyền của bạn) có thể khiến bạn mất đi cơ hội thắng kiện, bởi sự thừa nhận đó đã “giải phóng” hoàn toàn nghĩa vụ chứng minh của đối phương.
Để đảm bảo mọi lời nói, tài liệu bạn giao nộp tại Tòa đều mang lại lợi thế cao nhất và không rơi vào “bẫy” thừa nhận bất lợi, hãy để đội ngũ Luật sư tranh tụng giàu kinh nghiệm của Nhung & Partners đồng hành cùng bạn. Chúng tôi sẽ phân tích kỹ lưỡng các tình tiết của vụ án, xác định rõ đâu là vấn đề cần tập trung chứng minh, đâu là vấn đề được miễn trừ theo luật tố tụng dân sự 2015 , từ đó xây dựng chiến lược tranh tụng vững chắc, bảo vệ tối đa quyền và lợi ích hợp pháp của bạn.
Đừng ngần ngại liên hệ với chúng tôi để được tư vấn.Công ty Luật Nhung & Partners Địa chỉ: 363 Nguyễn Trãi, Phường Cầu Ông Lãnh, TP Hồ Chí Minh, Việt NamĐiện thoại: 090 9988 771 Theo dõi Fanpage Nhung-Partners để cập nhật những thông tin pháp lý mới nhất.
