Ly hôn có yếu tố nước ngoài: Thủ tục và thẩm quyền giải quyết năm 2026

Ly hôn có yếu tố nước ngoài: Thủ tục và thẩm quyền giải quyết

Trong bối cảnh hội nhập, các quan hệ hôn nhân có yếu tố nước ngoài ngày càng trở nên phổ biến. Tuy nhiên, khi mâu thuẫn phát sinh và dẫn đến ly hôn, việc giải quyết không còn đơn giản như các vụ việc trong nước. Thực tiễn cho thấy, nhiều người gặp khó khăn ngay từ bước xác định thẩm quyền Tòa án, chuẩn bị hồ sơ cho đến việc xử lý các vấn đề liên quan đến con cái và tài sản. Vậy thủ tục ly hôn có yếu tố nước ngoài được giải quyết như thế nào?

1.Ly hôn có yếu tố nước ngoài là gì?

Theo quy định của Luật Hôn nhân và gia đình 2014, quan hệ hôn nhân có yếu tố nước ngoài là quan hệ hôn nhân thuộc một trong các trường hợp sau:

Ít nhất một bên tham gia trong quan hệ hôn nhân là người nước ngoài, người Việt Nam định cư ở nước ngoài;
Quan hệ hôn nhân giữa các bên tham gia là công dân Việt Nam nhưng căn cứ để xác lập, thay đổi, chấm dứt quan hệ đó theo pháp luật nước ngoài, phát sinh tại nước ngoài hoặc tài sản liên quan đến quan hệ đó ở nước ngoài.

Căn cứ quy định trên, có thể hiểu rằng, ly hôn có yếu tố nước ngoài là việc ly hôn giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài, giữa người nước ngoài với nhau thường trú ở Việt Nam được giải quyết tại cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam theo quy định của pháp luật.

Ví dụ 1: Chị A là công dân Việt Nam kết hôn với anh B là công dân Hàn Quốc tại Việt Nam. Sau khi kết hôn, anh B về nước sinh sống và làm việc, trong khi chị A vẫn ở Việt Nam. Do mâu thuẫn kéo dài, chị A nộp đơn xin ly hôn tại Việt Nam. Trong trường hợp này, quan hệ hôn nhân được xác định là có yếu tố nước ngoài vì một bên là người nước ngoài và bị đơn đang cư trú ở nước ngoài.

Ví dụ 2: Anh C và chị D đều là công dân Việt Nam, kết hôn và sinh sống tại Việt Nam. Trong thời kỳ hôn nhân, hai người cùng mua một căn hộ tại Úc đứng tên chung. Sau đó, do phát sinh mâu thuẫn, chị D nộp đơn xin ly hôn tại Việt Nam và yêu cầu Tòa án giải quyết việc phân chia căn hộ này. Trong trường hợp này, mặc dù cả hai bên đều là công dân Việt Nam, nhưng quan hệ ly hôn vẫn được xác định là có yếu tố nước ngoài do tài sản tranh chấp nằm ngoài lãnh thổ Việt Nam.

Như vậy, chỉ cần có một trong các yếu tố trên, vụ việc đã được xem là có yếu tố nước ngoài và phải áp dụng quy định riêng về thẩm quyền và thủ tục.

2.Thẩm quyền giải quyết ly hôn có yếu tố nước ngoài

Về nguyên tắc, các tranh chấp và yêu cầu về hôn nhân và gia đình, trong đó có ly hôn, thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự 2015. Tuy nhiên, đối với các vụ việc có yếu tố nước ngoài, việc xác định thẩm quyền không chỉ dừng lại ở loại việc mà còn phụ thuộc vào cấp xét xử và yếu tố cư trú của các bên.

Theo Điều 29 của Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015 quy định những yêu cầu về hôn nhân và gia đình thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án như sau:

Yêu cầu hủy việc kết hôn trái pháp luật.
Yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn, thỏa thuận nuôi con, chia tài sản khi ly hôn.
Yêu cầu công nhận thỏa thuận của cha, mẹ về thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn hoặc công nhận việc thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn của cơ quan, tổ chức, cá nhân theo quy định của pháp luật về hôn nhân và gia đình.
Yêu cầu hạn chế quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên hoặc quyền thăm nom con sau khi ly hôn.
Yêu cầu chấm dứt việc nuôi con nuôi.
Yêu cầu liên quan đến việc mang thai hộ theo quy định của pháp luật hôn nhân và gia đình.
Yêu cầu công nhận thỏa thuận chấm dứt hiệu lực của việc chia tài sản chung trong thời kỳ hôn nhân đã được thực hiện theo bản án, quyết định của Tòa án.
Yêu cầu tuyên bố vô hiệu thỏa thuận về chế độ tài sản của vợ chồng theo quy định của pháp luật hôn nhân và gia đình.
Yêu cầu công nhận và cho thi hành tại Việt Nam hoặc không công nhận bản án, quyết định về hôn nhân và gia đình của Tòa án nước ngoài hoặc cơ quan khác có thẩm quyền của nước ngoài hoặc không công nhận bản án, quyết định về hôn nhân và gia đình của Tòa án nước ngoài hoặc cơ quan khác có thẩm quyền của nước ngoài không có yêu cầu thi hành tại Việt Nam.
Yêu cầu xác định cha, mẹ cho con hoặc con cho cha, mẹ theo quy định của pháp luật về hôn nhân và gia đình.
Các yêu cầu khác về hôn nhân và gia đình, trừ trường hợp thuộc thẩm quyền giải quyết của cơ quan, tổ chức khác theo quy định của pháp luật.

Đồng thời, Điều 35 quy định về thẩm quyền giải quyết vụ việc của Tòa án như sau:

Điều 35. Thẩm quyền của Tòa án nhân dân khu vực

Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền giải quyết theo thủ tục sơ thẩm những tranh chấp quy định tại các điều 26, 28, 30 và 32 của Bộ luật này; giải quyết những yêu cầu quy định tại các điều 27, 29, 31 và 33 của Bộ luật này, trừ yêu cầu hủy phán quyết trọng tài, đăng ký phán quyết trọng tài vụ việc thuộc thẩm quyền giải quyết của một số Tòa án nhân dân cấp tỉnh theo quy định tại khoản 2 Điều 37 của Bộ luật này.

Bên cạnh việc xác định thẩm quyền theo cấp Tòa án, pháp luật còn đặt ra nguyên tắc xác định pháp luật áp dụng. Trong trường hợp bên là công dân Việt Nam không thường trú ở Việt Nam vào thời điểm yêu cầu ly hôn thì việc ly hôn được giải quyết theo pháp luật của nước nơi thường trú chung của vợ chồng; nếu họ không có nơi thường trú chung thì giải quyết theo pháp luật Việt Nam.

Do đó, khi nộp đơn ly hôn, đương sự có thể nộp tại Tòa án nơi bị đơn cư trú nếu bị đơn cư trú tại Việt Nam, nơi cư trú của nguyên đơn nếu bị đơn cư trú ở nước ngoài hoặc Tòa án nơi vợ chồng có nơi cư trú chung. Trên thực tế, việc xác định sai thẩm quyền Tòa án là một trong những nguyên nhân phổ biến khiến hồ sơ ly hôn bị trả lại hoặc kéo dài thời gian giải quyết, gây ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của các bên.

3. Hồ sơ và thủ tục ly hôn có yếu tố nước ngoài gồm những gì?

Hồ sơ ly hôn có yếu tố nước ngoài bao gồm các giấy tờ sau:

Đơn ly hôn
Giấy chứng nhận kết hôn
Giấy tờ tùy thân của các bên: CCCD, hộ chiếu
Giấy khai sinh của con (nếu có)
Các tài liệu liên quan đến tài sản chung (nếu có)

Các bước thực hiện thủ tục ly hôn như sau:

Bước 1: Nộp hồ sơ hợp lệ về việc xin ly hôn tại Tòa án có thẩm quyền.

Bước 2: Trong thời hạn 7 – 15 ngày, Tòa án kiểm tra hồ sơ, nếu hồ sơ đầy đủ và hợp lệ thì Tòa án sẽ gửi thông báo tạm ứng án phí.

Bước 3: Nộp tiền tạm ứng án phí dân sự tại Chi cục thi hành án dân sự có thẩm quyền và nộp biên lai tạm ứng án phí cho Tòa án.

Bước 4: Tòa án mở phiên hòa giải tại tòa và tiến hành thủ tục ly hôn tại Tòa theo thủ tục sơ thẩm.

Đồng thời căn cứ theo quy định tại Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14, mức án phí sơ thẩm trong vụ việc ly hôn là 300.000 đồng nếu không có tranh chấp về tài sản; nếu có tranh chấp về tài sản, án phí được xác định theo giá trị tài sản.

Ly hôn có yếu tố nước ngoài là một thủ tục pháp lý phức tạp, đòi hỏi sự hiểu biết không chỉ về pháp luật trong nước mà còn cả các vấn đề liên quan đến pháp luật quốc tế.

Việc chủ động tìm hiểu quy định, chuẩn bị kỹ lưỡng hồ sơ và có hướng tiếp cận phù hợp sẽ giúp quá trình giải quyết diễn ra thuận lợi hơn, đồng thời hạn chế những rủi ro pháp lý không đáng có.

Trên đây là bài viết tư vấn của Công ty TNHH Nhung & Cộng sự về các vấn đề liên quan tới ly hôn có yếu tố nước ngoài. Nếu còn bất cứ băn khoăn hay thắc mắc nào khác liên quan đến vấn đề này, hãy liên hệ ngay với chúng tôi để được tư vấn về vấn đề của bạn.

Đội ngũ luật sư của chúng tôi luôn sẵn sàng lắng nghe, tư vấn và đồng hành cùng bạn trong mọi giai đoạn của quá trình pháp lý. Chúng tôi cam kết mang đến dịch vụ pháp lý uy tín, hiệu quả, giúp bạn vượt qua giai đoạn khó khăn này một cách thuận lợi nhất.

Hãy liên hệ ngay với chúng tôi để được tư vấn miễn phí và nhận giải pháp pháp lý tối ưu: