Trong quá trình giải quyết một vụ án dân sự , bên cạnh các chứng cứ bằng giấy tờ hay vật chứng, lời khai của người làm chứng đóng vai trò vô cùng quan trọng giúp Thẩm phán tìm ra sự thật khách quan. Tuy nhiên, tâm lý chung của người Việt Nam thường rất ngại “đụng chạm” đến chốn công đường, sợ phiền phức, mất thời gian hoặc sợ bị trả thù nên thường tìm cách né tránh khi bị Tòa án triệu tập. Vậy pháp luật quy định như thế nào về quyền và nghĩa vụ của Người làm chứng trong vụ án dân sự ?Nhung & Partners làm rõ vấn đề này dựa trên Điều 78 và Điều 229 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015.
1. Ai có thể trở thành Người làm chứng trong vụ án dân sự?
Không phải ai cũng có thể làm chứng trong một vụ kiện. Theo quy định của pháp luật, người biết các tình tiết có liên quan đến nội dung vụ việc được đương sự đề nghị, Tòa án triệu tập tham gia tố tụng với tư cách là người làm chứng .
Pháp luật chỉ đặt ra một rào cản duy nhất về năng lực hành vi: Người mất năng lực hành vi dân sự không thể là người làm chứng . Những đối tượng còn lại, kể cả người chưa thành niên hay người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi, đều có thể trở thành người làm chứng nhưng quá trình lấy lời khai sẽ có sự giám sát của người đại diện hoặc người giám hộ .
2. Quyền lợi và Nghĩa vụ của Người làm chứng trong vụ án dân sự (Căn cứ Điều 78)
Trở thành Người làm chứng trong vụ án dân sự không chỉ là trách nhiệm công dân mà còn là nghĩa vụ pháp lý. Tuy nhiên, pháp luật cũng trang bị cho bạn những quyền lợi thiết thực để bảo vệ bản thân.
Về nghĩa vụ, người làm chứng phải tuân thủ:
Cung cấp toàn bộ thông tin, tài liệu, đồ vật mà mình có được có liên quan đến việc giải quyết vụ việc .
Khai báo trung thực những tình tiết mà mình biết được có liên quan đến việc giải quyết vụ việc .
Phải cam đoan trước Tòa án về việc thực hiện quyền, nghĩa vụ của mình, trừ trường hợp người làm chứng là người chưa thành niên .
Bồi thường thiệt hại và chịu trách nhiệm trước pháp luật do khai báo sai sự thật gây thiệt hại cho đương sự hoặc cho người khác .
Phải có mặt tại Tòa án, phiên tòa, phiên họp theo giấy triệu tập của Tòa án . Việc lấy lời khai của người làm chứng phải được thực hiện công khai tại Tòa án, phiên tòa, phiên họp .
Về quyền lợi, người làm chứng được pháp luật bảo vệ tối đa:
Được từ chối khai báo nếu lời khai của mình liên quan đến bí mật nhà nước, bí mật nghề nghiệp, bí mật kinh doanh, bí mật cá nhân, bí mật gia đình .
Được từ chối khai báo nếu việc khai báo đó có ảnh hưởng xấu, bất lợi cho đương sự là người có quan hệ thân thích với mình. (Ví dụ: Tòa án yêu cầu bạn làm chứng chống lại anh ruột của mình, bạn có quyền từ chối).
Được nghỉ việc trong thời gian Tòa án triệu tập hoặc lấy lời khai, nếu làm việc trong cơ quan, tổ chức .
Được thanh toán các khoản chi phí có liên quan theo quy định của pháp luật .
Yêu cầu Tòa án đã triệu tập, cơ quan nhà nước có thẩm quyền bảo vệ tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm, tài sản và các quyền và lợi ích hợp pháp khác của mình khi tham gia tố tụng .
3. Chuyện gì xảy ra nếu Người làm chứng vắng mặt tại Tòa? (Căn cứ Điều 229)
Như đã đề cập, người làm chứng có nghĩa vụ tham gia phiên tòa theo giấy triệu tập của Tòa án . Trong trường hợp bạn vắng mặt, Hộ i đồng xét xử sẽ cân nhắc qu yết định vẫn tiến hành xét xử hoặc hoãn phiên tòa .
Vẫn tiến hành xét xử: Hội đồng xét xử vẫn tiến hành xét xử trong trường hợp người làm ch ứng vắng mặt nhưng trước đó họ đã có lời khai trực tiếp với Tòa án hoặc gửi lời khai cho Tòa án. Lúc này, Chủ tọa phiên tòa công bố lời khai đó .
Hoãn phiên tòa: Hội đồng xét xử quyết định hoãn phiên tòa nếu việc vắng mặt của người làm chứng tại phiên tòa gây khó khăn, ảnh hưởng đến việc giải quyết khách quan, toàn diện vụ án.
4. Khi nào Người làm chứng trong vụ án dân sự bị Tòa án dẫn giải?
“Dẫn giải” là một biện pháp cưỡng chế nghiêm khắc của cơ quan nhà nước nhằm buộc một người phải có mặt tại địa điểm được chỉ định. Thông thường, chúng ta hay nghe đến dẫn giải tội phạm trong án hình sự. Vậy trong vụ án dân sự , người làm chứng có bị dẫn giải không?
Câu trả lời là CÓ .
Theo quy định tại khoản 8 Điều 78 và khoản 3 Điều 229 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, người làm chứng có thể bị dẫn giải đến phiên tòa theo quyết định của Hội đồng xét xử khi hội đủ các điều kiện sau:
Người làm chứng đã được Tòa án triệu tập hợp lệ .
Người làm chứng vắng mặt tại Tòa án, phiên tòa, phiên họp mà không có lý do chính đáng .
Việc vắng mặt của họ gây cản trở cho việc xét xử, giải quyết vụ việc .
Trường hợp ngoại lệ tuyệt đối: Pháp luật bảo vệ đặc biệt đối với trẻ em. Do đó, người làm chứng là người chưa thành niên thì không bị dẫn giải trong bất kỳ tình huống nào.
Lưu ý: Cơ quan công an có nhiệm vụ thi hành quyết định của Tòa án dẫn giải người làm chứng. Khi tiến hành, người thi hành quyết định dẫn giải người làm chứng phải đọc, giải thích quyết định dẫn giải cho người bị dẫn giải biết và lập biên bản về việc dẫn giải . Đồng thời, nếu người làm chứng đã được triệu tập hợp lệ nhưng cố ý không đến Tòa án mà không có lý do chính đáng và gây trở ngại cho việc xét xử, họ còn có thể bị xử phạt hành chính theo quy định của pháp luật .
5. Lời khuyên từ Luật sư Nhung & Partners
Sự xuất hiện của Người làm chứng trong vụ án dân sự đôi khi là chiếc “phao cứu sinh” duy nhất giúp Thẩm phán làm sáng tỏ một sự thật khách quan đang bị các bên che giấu. Tuy nhiên, việc bị Tòa án triệu tập ít nhiều sẽ gây ảnh hưởng tâm lý và làm gián đoạn công việc của người làm chứng.
Nếu bạn là đương sự trong vụ kiện và muốn yêu cầu Tòa án triệu tập nhân chứng quan trọng, hoặc bạn là người làm chứng đang loay hoay không biết làm thế nào để đảm bảo an toàn, bảo mật thông tin khi ra Tòa khai báo, hãy liên hệ ngay với Nhung & Partners .
Đội ngũ Luật sư tranh tụng của chúng tôi sẽ đại diện bạn làm việc với cơ quan tiến hành tố tụng, soạn thảo các đơn từ yêu cầu triệu tập, hoặc hướng dẫn bạn (trong vai trò người làm chứng) cách cung cấp lời khai bằng văn bản hợp lệ để Tòa án công nhận mà không bắt buộc phải trực tiếp có mặt tại phiên tòa, giúp bạn tránh khỏi những rắc rối và phiền toái không đáng có.
Đừng ngần ngại liên hệ với chúng tôi để được tư vấn.Công ty Luật Nhung & Partners Địa chỉ: 363 Nguyễn Trãi, Phường Cầu Ông Lãnh, TP Hồ Chí Minh, Việt NamĐiện thoại: 090 9988 771 Theo dõi Fanpage Nhung-Partners để cập nhật những thông tin pháp lý mới nhất.
