Nhiều người cho rằng chỉ khi gây thương tích từ 11% trở lên mới bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Vì vậy, khi kết quả giám định là 3%, 5%, 7% hoặc 10%, người gây thương tích thường cho rằng mình sẽ không bị khởi tố.
Tuy nhiên, cách hiểu này chưa đầy đủ. Theo Điều 134 Bộ luật Hình sự, thương tích dưới 11% vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu hành vi thuộc một trong các trường hợp luật định.
1. Thương Tích Dưới 11% Có Bị Khởi Tố Không?
Có thể bị khởi tố: Vì t hông thường, khoản 1 Điều 134 Bộ luật Hình sự quy định trường hợp gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác với tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 11% đến 30%. Tuy nhiên, nếu tỷ lệ tổn thương cơ thể dưới 11% nhưng hành vi thuộc một trong các trường hợp đặc biệt tại khoản 1 Điều 134 thì người thực hiện vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Vì vậy, 11% không phải là ranh giới tuyệt đối để xác định một người có bị xử lý hình sự hay không.
2. Những Trường Hợp Thương Tích Dưới 11% Vẫn Có Thể Bị Khởi Tố
Thương tích dưới 11% vẫn có thể bị xử lý hình sự nếu người thực hiện sử dụng vũ khí, vật liệu nổ, hung khí nguy hiểm hoặc thủ đoạn có khả năng gây nguy hại cho nhiều người; sử dụng a-xít hoặc hóa chất nguy hiểm; phạm tội có tổ chức; thuê người gây thương tích; gây thương tích do được thuê hoặc có tính chất côn đồ.
Pháp luật cũng quy định một số trường hợp liên quan đến người bị hại như người dưới 16 tuổi, phụ nữ mà người phạm tội biết là có thai, người già yếu, ốm đau, người không có khả năng tự vệ hoặc người đang thi hành công vụ.
Do đó, khi đánh giá một vụ việc gây thương tích dưới 11%, không thể chỉ nhìn vào tỷ lệ giám định mà phải xem xét toàn bộ hành vi và các tình tiết liên quan.
3. Gây Thương Tích 5% Hoặc 10% Có Bị Khởi Tố Không?
Có thể bị khởi tố: Nếu tỷ lệ thương tích 5% hoặc 10% đều dưới 11%. Tuy nhiên, nếu người gây thương tích sử dụng hung khí nguy hiểm, hành vi có tính chất côn đồ hoặc thuộc trường hợp khác được quy định tại khoản 1 Điều 134 thì trách nhiệm hình sự vẫn có thể được đặt ra.
Ngược lại, nếu thương tích dưới 11% và không có các tình tiết mà khoản 1 Điều 134 quy định thì cần tiếp tục xem xét toàn bộ hồ sơ trước khi kết luận có đủ căn cứ xử lý hình sự hay không.
4. Dùng Hung Khí Gây Thương Tích Dưới 11% Có Bị Khởi Tố Không?
Có thể bị khởi tố: Nếu s ử dụng vũ khí, vật liệu nổ, hung khí nguy hiểm hoặc thủ đoạn có khả năng gây nguy hại cho nhiều người là một trong những trường hợp được khoản 1 Điều 134 quy định.
Trong thực tế, dao, gậy, vật sắc nhọn hoặc các công cụ khác có thể được xem xét trong từng vụ việc cụ thể. Việc xác định một vật có phải hung khí nguy hiểm hay không phải căn cứ vào đặc điểm của vật, cách thức sử dụng và hoàn cảnh thực hiện hành vi.
Do đó, không nên mặc nhiên cho rằng cứ sử dụng một con dao hoặc một đồ vật nào đó thì đương nhiên bị áp dụng tình tiết sử dụng hung khí nguy hiểm.
5. Đánh Người Có Tính Chất Côn Đồ, Thương Tích Dưới 11% Thì Sao?
“Có tính chất côn đồ ” là một trong những trường hợp được khoản 1 Điều 134 Bộ luật Hình sự quy định. Vì vậy, nếu hành vi được xác định có tính chất côn đồ thì dù tỷ lệ thương tích dưới 11%, người thực hiện vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Tuy nhiên, không phải mọi vụ đánh nhau ở nơi công cộng hoặc mọi hành vi hung hăng đều đương nhiên được xác định là có tính chất côn đồ. Việc áp dụng phải căn cứ vào nguyên nhân, diễn biến, mức độ và chứng cứ của từng vụ việc.
6. Thương Tích Dưới 11% Bị Phạt Bao Nhiêu Năm Tù?
Nếu hành vi gây thương tích dưới 11% thuộc một trong các trường hợp tại khoản 1 Điều 134 và đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm thì người phạm tội có thể bị cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.
Đây là khung hình phạt, không phải cứ bị khởi tố thì đương nhiên bị phạt tù. Do đó, Mức hình phạt cụ thể còn phụ thuộc vào tính chất, mức độ của hành vi, nhân thân người phạm tội, việc bồi thường thiệt hại và các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự.
7. Tỷ Lệ Thương Tích Được Xác Định Bằng Cách Nào?
Tỷ lệ thương tích được xác định thông qua giám định tỷ lệ tổn thương cơ thể theo quy định pháp luật về giám định pháp y. Không thể chỉ căn cứ vào số ngày nằm viện, số mũi khâu, mức độ đau đớn hoặc quan sát bên ngoài để tự kết luận thương tích là 5%, 10% hay 11%.
Kết luận giám định là căn cứ quan trọng để cơ quan tiến hành tố tụng xác định dấu hiệu tội phạm và trách nhiệm hình sự. Việc xác định tỷ lệ tổn thương cơ thể hiện được thực hiện trên cơ sở quy định chuyên môn về giám định pháp y, trong đó Thông tư 22/2019/TT-BYT là văn bản quan trọng về bảng tỷ lệ tổn thương cơ thể.
8. Thương Tích Dưới 11% Có Cần Bị Hại Yêu Cầu Khởi Tố Không?
Nếu hành vi gây thương tích dưới 11% được xác định thuộc khoản 1 Điều 134 Bộ luật Hình sự thì cần xem xét Điều 155 Bộ luật Tố tụng hình sự. Theo quy định này, vụ án về tội phạm thuộc khoản 1 Điều 134 chỉ được khởi tố khi có yêu cầu của bị hại hoặc người đại diện của bị hại trong các trường hợp luật định. Quy định về Điều 155 đã được sửa đổi bởi Luật số 02/2021/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/12/2021.
Do đó, cần phân biệt giữa hai vấn đề: hành vi có đủ dấu hiệu của tội phạm hay không và vụ án có thuộc trường hợp phải có yêu cầu của bị hại mới được khởi tố hay không.
9. Hai Bên Hòa Giải Và Bồi Thường Có Đương Nhiên Hết Trách Nhiệm Hình Sự Không?
Không đương nhiên hết trách nhiệm hình sự vì: Hòa giải, bồi thường thiệt hại và rút yêu cầu khởi tố là những vấn đề khác nhau. Nếu vụ án thuộc khoản 1 Điều 134 và người có quyền yêu cầu khởi tố tự nguyện rút yêu cầu thì hậu quả tố tụng được xem xét theo Điều 155 Bộ luật Tố tụng hình sự.
Ngược lại, nếu vụ án không thuộc trường hợp phụ thuộc vào yêu cầu của bị hại thì việc hai bên hòa giải hoặc người gây thương tích đã bồi thường không đương nhiên làm trách nhiệm hình sự chấm dứt.
Việc tự nguyện bồi thường, khắc phục hậu quả có thể được xem xét là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự theo quy định pháp luật.
10. Bị Hại Có Đơn Xin Giảm Nhẹ Có Tác Dụng Gì?
Cần phải phân biệt đơn xin giảm nhẹ hình phạt với đơn rút yêu cầu khởi tố vì:
Đơn rút yêu cầu khởi tố có thể ảnh hưởng trực tiếp đến việc tiếp tục giải quyết vụ án nếu vụ việc thuộc trường hợp quy định tại Điều 155 Bộ luật Tố tụng hình sự.
Đơn xin giảm nhẹ thể hiện ý kiến của bị hại đề nghị cơ quan tiến hành tố tụng xem xét giảm nhẹ cho người phạm tội. Đơn này không làm vụ án tự động bị đình chỉ.
Theo Nghị quyết 04/2025/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao, trường hợp người bị hại hoặc người đại diện của bị hại xin giảm nhẹ hình phạt cho người phạm tội trong vụ việc chỉ gây tổn hại về sức khỏe hoặc thiệt hại về tài sản có thể được Tòa án xem xét là tình tiết giảm nhẹ theo khoản 2 Điều 51 Bộ luật Hình sự.
11. Câu Hỏi Thường Gặp
Thương tích 1% có bị khởi tố không?
Có thể. Nếu hành vi thuộc một trong các trường hợp tại khoản 1 Điều 134 Bộ luật Hình sự thì tỷ lệ thương tích 1% vẫn có thể đặt ra trách nhiệm hình sự.
Bị hại không đi giám định thì có xử lý được không?
Việc bị hại không hợp tác giám định không đồng nghĩa trong mọi trường hợp vụ việc sẽ chấm dứt. Cơ quan tiến hành tố tụng sẽ xem xét việc giám định và các chứng cứ khác theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự.
Rút yêu cầu khởi tố rồi có yêu cầu lại được không?
Theo Điều 155 Bộ luật Tố tụng hình sự, người đã tự nguyện rút yêu cầu khởi tố về nguyên tắc không có quyền yêu cầu lại, trừ trường hợp việc rút yêu cầu trước đó do bị ép buộc hoặc cưỡng bức.
Kết Luận
Cố ý gây thương tích dưới 11% vẫn có thể bị khởi tố hình sự.
Tỷ lệ thương tích không phải căn cứ duy nhất để xác định trách nhiệm hình sự. Cần xem xét thêm việc có sử dụng hung khí nguy hiểm hay không, hành vi có tính chất côn đồ hay không, người bị hại thuộc trường hợp nào và các tình tiết khác theo khoản 1 Điều 134 Bộ luật Hình sự.
Nếu vụ án thuộc khoản 1 Điều 134, cần đồng thời xem xét điều kiện khởi tố theo yêu cầu của bị hại tại Điều 155 Bộ luật Tố tụng hình sự.
Luật Sư Tư Vấn Vụ Án Cố Ý Gây Thương Tích
Mỗi vụ việc gây thương tích có diễn biến và chứng cứ khác nhau. Việc xác định có bị khởi tố hay không không thể chỉ dựa vào một con số tỷ lệ thương tích.
Nhung & Partners hỗ trợ khách hàng đánh giá dấu hiệu tội phạm, kết luận giám định, điều kiện khởi tố, việc rút yêu cầu khởi tố, hòa giải, bồi thường thiệt hại, tình tiết giảm nhẹ và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp trong quá trình giải quyết vụ án.
Nội dung bài viết mang tính chất tham khảo chung. Việc áp dụng pháp luật cần căn cứ vào hồ sơ và tình tiết cụ thể của từng vụ việc.
Bạn có vụ việc cụ thể có thể tham khảo Tư vấn luật hình sự – Nhung & Partners .
Các thông tin khác của Nhung & Partners được cập nhật tại Facebook Nhung & Partners .
Nội dung bài viết mang tính chất tham khảo chung, không thay thế ý kiến tư vấn pháp lý đối với từng vụ việc cụ thể. Việc đình chỉ hay tiếp tục giải quyết vụ án phụ thuộc vào điều khoản khởi tố, kết quả giám định, các tình tiết của hành vi và hồ sơ tố tụng thực tế.
