Trong bối cảnh các giao dịch dân sự và thương mại ngày càng đa dạng, tình trạng một bên cố ý cung cấp thông tin sai lệch nhằm dụ dỗ bên kia xác lập hợp đồng diễn ra khá phổ biến. Khi phát hiện mình bị sập bẫy, bên bị thiệt hại có quyền yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền can thiệp để bảo vệ tài sản của mình.
Việc yêu cầu Tòa án tuyên bố giao dịch dân sự vô hiệu do lừa dối là một quy trình pháp lý phức tạp. Để đạt được kết quả, người khởi kiện không chỉ cần nắm vững các điều kiện tuyên giao dịch vô hiệu mà còn phải am hiểu sâu sắc về thủ tục tố tụng, nghĩa vụ chứng minh và cách thức xử lý hậu quả giao dịch vô hiệu . Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết các vấn đề này dựa trên quy định của Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015.
1. Khi nào giao dịch dân sự bị vô hiệu do lừa dối?
Theo Điều 127 Bộ luật Dân sự 2015 , lừa dối trong giao dịch dân sự là hành vi cố ý của một bên hoặc của người thứ ba nhằm làm cho bên kia hiểu sai lệch về chủ thể, tính chất của đối tượng hoặc nội dung của giao dịch nên đã xác lập giao dịch đó.
Do đó, để yêu cầu tuyên bố giao dịch vô hiệu do lừa dối, cần làm rõ hành vi gian dối, tính chất cố ý của hành vi và việc bên bị lừa dối xác lập giao dịch do sự hiểu sai lệch đó.
Không phải mọi trường hợp cung cấp thông tin không chính xác hoặc vi phạm nghĩa vụ cung cấp thông tin đều đương nhiên được xác định là lừa dối. Việc đánh giá phải căn cứ vào nội dung giao dịch, diễn biến xác lập giao dịch và các tài liệu, chứng cứ cụ thể.
2. Chứng minh hành vi lừa dối trong quá trình tố tụng
Theo Điều 91 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 , đương sự có yêu cầu Tòa án bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp phải cung cấp tài liệu, chứng cứ để chứng minh cho yêu cầu của mình.
Tùy từng vụ việc, chứng cứ có thể bao gồm hợp đồng, phụ lục hợp đồng, chứng từ thanh toán, giấy tờ về tài sản, tin nhắn, email, ghi âm, ghi hình, tài liệu quảng cáo hoặc lời khai của người làm chứng.
Điểm trọng tâm là phải chứng minh được hành vi gian dối có trước hoặc trong quá trình xác lập giao dịch và có ảnh hưởng trực tiếp đến ý chí của bên bị lừa dối .
3. Thủ tục yêu cầu Tòa án tuyên bố giao dịch vô hiệu
Người bị lừa dối có quyền khởi kiện yêu cầu Tòa án bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp theo Điều 186 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 .
Đơn khởi kiện cần xác định rõ giao dịch bị tranh chấp, hành vi lừa dối, thời điểm xác lập và phát hiện hành vi lừa dối, tài sản đã giao nhận và các yêu cầu đề nghị Tòa án giải quyết.
Đối với giao dịch liên quan đến bất động sản, cần xác định đúng thẩm quyền của Tòa án theo Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 và các quy định hiện hành về Tòa án nhân dân khu vực .
4. Hậu quả pháp lý khi giao dịch bị tuyên vô hiệu
Theo Điều 131 Bộ luật Dân sự 2015 , giao dịch dân sự vô hiệu không làm phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự của các bên kể từ thời điểm xác lập.
Các bên phải khôi phục tình trạng ban đầu và hoàn trả cho nhau những gì đã nhận . Nếu không thể hoàn trả bằng hiện vật thì phải hoàn trả bằng tiền.
Bên có lỗi gây thiệt hại phải bồi thường theo quy định pháp luật. Trường hợp tài sản đã được chuyển giao cho người thứ ba, cần xem xét quyền và lợi ích của người thứ ba ngay tình theo Điều 133 Bộ luật Dân sự 2015 .
Vì vậy, khi khởi kiện, bên bị lừa dối cần xác định đầy đủ các yêu cầu liên quan đến tuyên bố giao dịch vô hiệu, hoàn trả tài sản và bồi thường thiệt hại , nếu có căn cứ.
5. Biện pháp bảo toàn tài sản trong quá trình giải quyết
Nếu tài sản liên quan đến giao dịch có nguy cơ bị chuyển nhượng, tẩu tán hoặc thay đổi hiện trạng, đương sự có thể yêu cầu Tòa án áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời theo Điều 111 và Điều 114 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 .
Tùy trường hợp, có thể yêu cầu cấm chuyển dịch quyền về tài sản đối với tài sản đang tranh chấp, kê biên tài sản đang tranh chấp hoặc phong tỏa tài khoản nếu đáp ứng điều kiện luật định.
Việc yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời cần được chuẩn bị thận trọng. Người yêu cầu có thể phải thực hiện biện pháp bảo đảm và chịu trách nhiệm bồi thường nếu yêu cầu không đúng gây thiệt hại cho người khác.
6. Định hướng tư vấn pháp lý của Nhung & Partners
Từ thực tiễn tư vấn và giải quyết tranh chấp, việc xác định giao dịch dân sự vô hiệu do lừa dối thường không đơn giản. Ranh giới giữa hành vi lừa dối, nhầm lẫn, vi phạm nghĩa vụ cung cấp thông tin và vi phạm nghĩa vụ hợp đồng cần được phân tích dựa trên bản chất giao dịch và chứng cứ cụ thể.
Nhung & Partners tập trung đánh giá vụ việc theo từng giai đoạn, từ quá trình trao đổi trước khi giao kết, thời điểm ký kết, việc thực hiện hợp đồng đến thời điểm phát hiện hành vi gian dối. Trên cơ sở đó, Nhung & Partners sẽ xác định căn cứ vô hiệu, đánh giá chứng cứ, xác định yêu cầu khởi kiện và xây dựng phương án bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của khách hàng.
Nếu bạn đang nghi ngờ mình bị lừa dối trong các giao dịch dân sự, hợp đồng thương mại hay mua bán bất động sản, hay cần tìm đến các giải pháp tư vấn luật dân sự Fanpage Nhung & Partners
LƯU Ý: Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo chung và không thay thế cho ý kiến tư vấn pháp lý đối với từng vụ việc cụ thể. Tùy thuộc vào tình tiết, tài liệu và chứng cứ của từng trường hợp, hướng xử lý có thể khác nhau. Khuyến nghị liên hệ trực tiếp để được tư vấn.
